ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ေျမၾသဇာ စီမံခန္႕ခြဲမႈဆိုင္ရာ အေျခခံသေဘာတရားမ်ား

နိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္သည္ အပင္ၾကီးထြားဖြံ႕ၿဖိဳးေရးအတြက္ မရွိမျဖစ္ေသာ အာဟာရဓာတ္ျဖစ္သည္။ စပါးပင္သည္ ယင္းတို႕၏လိုအပ္ေသာ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ကို ေျမဆီလြွာအတြင္းမွလည္းေကာင္း၊ ဇီ၀ေျမၾသဇာမွလည္းေကာင္း၊ သဘာ၀အေလ်ာက္ ရရွိၾကပါသည္။ သို႕ေသာ္သဘာ၀အေလ်ာက္ ရွိရင္းစြဲျဖစ္ေသာ အာဟာရဓာတ္မ်ားသည္ စပါးအထြက္ႏႈန္း ျမင့္မားေစေရးအတြက္ လံုေလာက္မွဳရွိရန္ လြန္စြာခဲယဥ္းမည္ ျဖစ္ပါသည္။ စပါးအထြက္ျမင့္မားေစရန္ႏွင့္ ေရသြင္းစိုက္ႏွင့္ ေရေတာ္မိုးေတာ္ေဒသမ်ားတြင္ အက်ိဳးအျမတ္ပိုမိုရရွိေစရန္ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ပါဝင္ေသာ ဓာတ္ေျမၾသဇာမ်ားကို မျဖစ္မေန ထပ္မံျဖည့္စြက္ထည့္သြင္းရန္ လိုအပ္ပါသည္။

စပါးပင္၏ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္လိုအပ္မႈသည္ အပင္ၾကီးထြားခ်ိန္အဆင့္ (Growth Stage) ႏွင့္ အထူးဆက္စပ္မႈရွိပါသည္။ လံုေလာက္ေသာအႏွံအေရအတြက္ ရရွိႏိုင္ရန္ အေစာပိုင္းကာလ ပင္ပြား ပြားခ်ိန္ (Early-tillering stage) ႏွင့္ အလယ္ပိုင္းကာလ ပင္ပြား ပြားခ်ိန္ (Mid-tillering stage) မ်ားတြင္ စပါးပင္က ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ကို လိုအပ္မႈရွိပါသည္။ အႏွံေလာင္းျဖစ္တည္ခ်ိန္ (Panicle initiation stage) တြင္ စပါးပင္က ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ကို ထုတ္ယူရရွိမည္ဆိုပါက အႏွံအေစ့ေလာင္း (Spikelets) အေရအတြက္ ပိုမိုတိုးပြားႏိုင္ပါသည္။

ရင့္မွည့္ခ်ိန္ (Ripening stage) ကာလအတြင္း ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ရရွိၿပီး ေနေရာင္ျခည္စြမ္းအင္ (Solar radiation) အလံုအေလာက္ ရွိမည္ဆိုပါက အေစ့အဆန္ျပည့္ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္းစဥ္ ( Grain Filling Process) အတြက္ အေထာက္အပံ့ျဖစ္ေစပါသည္။ အက်ိဳးအာနိသင္ကို အျပည့္အ၀ရရွိေစရန္ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ားသည္ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ေျမၾသဇာကို ထည့္သြင္းရာတြင္ အၾကိမ္ၾကိမ္လီ၍ ခြဲေ၀ထည့္သြင္းသင့္ပါသည္။ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ စပါးပင္၏ အေရးၾကီးေသာ သက္တမ္းအဆင့္ျဖစ္သည့္ အပင္ပြားစည္းခ်ိန္ အႏွံေလာင္းျဖစ္တည္ခ်ိန္ႏွင့္ အေစ့အဆန္ျပည့္ၿဖိဳးခ်ိန္မ်ားတြင္ စပါးပင္၏ လိုအပ္ခ်က္ႏွင့္အညီ ျဖည့္စြက္ထည့္သြင္းေပးႏိုင္ရန္ ျဖစ္သည္။

ေရေျမသဘာ၀ႏွင့္ ေနရာေဒသကိုယ္စားျပဳ အပင္အာဟာရဓာတ္မ်ား စီမံခန္႕ခြဲမႈနည္းပညာကို အသံုးျပဳ၍ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ေျမၾသဇာ ထည့္သြင္းရာတြင္ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ားအား ေအာက္ေဖာ္ျပပါ အက်ိဳးအျမတ္မ်ား ရရွိေစရန္ ရည္မွန္းပါသည္။

• စပါးအထြက္ႏႈန္းျမင့္မားေစရန္ႏွင့္
• စပါးပင္က ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ကို အစြမ္းကုန္ စုပ္ယူစားသံုးႏိုင္ရန္ ျဖစ္သည္။

ဤနည္းပညာအရ ေထာက္ခံထားရွိေသာ အသံုးျပဳမည့္ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ပမာဏသည္ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ား လက္ရွိအသံုးျပဳလ်က္ရွိသည့္ နည္းစနစ္ထက္နည္းျခင္း၊ သို႕မဟုတ္ မ်ားျခင္း ျဖစ္ေပၚႏိုင္ပါသည္။ ေနရာေဒသကိုယ္စားျပဳ အာဟာရဓာတ္မ်ား စီမံခန္႕ခြဲမႈ နည္းပညာကို အသံုးျပဳမည္ဆိုပါက ေတာင္သူလယ္သမားမ်ား၏ စပါးသက္တမ္းကာလအတြင္း ဓာတ္ေျမၾသဇာခြဲေ၀ထည့္သြင္းပံု နည္းလမ္းမ်ားကို အနည္းအက်ဥ္းမ်ွ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္ပါသည္။


စပါးအတြက္ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္လိုအပ္ခ်က္ပမာဏကိုခန္႕မွန္းျခင္း

အဆင့္ -၁ ။
ရရွိႏိုင္မည့္ ပန္းတိုင္အထြက္ႏႈန္း (Yield target) ကို သတ္မွတ္ျခင္း။

ပန္းတိုင္အထြက္ႏႈန္းသည္စပါးပင္ကလိုအပ္မည့္ စုစုေပါင္းအာဟာရဓာတ္ပမာဏကို ၫြႏွ္းဆိုျခင္းျဖစ္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ စပါးပင္က စုပ္ယူစားသံုးေသာ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ပမာဏသည္ စပါးအထြက္ႏွင့္ တိုက္႐ိုက္ဆက္စပ္လ်က္ရွိေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ (ပံု-၂)။ ထို႕အျပင္ ပန္းတိုင္အထြက္ႏႈန္းသည္ ေရေျမသဘာ၀ႏွင့္ ေနရာေဒသ၏ ရာသီဥတု၊ အသံုးျပဳသည့္မ်ိဳးႏွင့္ သီးႏွံစိုက္ပ်ိဳးမႈဆိုင္ရာ စီမံခန္႕ခြဲမႈနည္းလမ္းမ်ားအေပၚတြင္ မူတည္ပါသည္။

အဆင့္ -၂ ။
ရွိရင္းစြဲအာဟာရဓာတ္မ်ားကို အက်ိဳးရွိစြာအသံုးျပဳျခင္း။

စပါးပင္က စုပ္ယူစားသံုးေသာ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္သည္ သဘာ၀အေလ်ာက္ရွိၿပီးျဖစ္ေသာ အရင္းအျမစ္မ်ား (ေျမဆီလြွာ၊ ဇီ၀ေျမၾသဇာ၊ သစ္ေဆြးဓာတ္၊ တိရစၦာန္အညစ္အေၾကးမ်ားႏွင့္ သြင္းေရ) မွ ရရွိပါသည္။ အဆိုပါ ရွိရင္းစြဲအရင္းအျမစ္မ်ားမွ ျဖည့္တင္းေပးသည့္ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ပမာဏကို မူတည္၍ ခန္႕မွန္းႏိုင္ပါသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္စပါးပင္က စုပ္ယူရရွိသည့္ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္သည္ စပါးအထြက္ႏွင့္ တိုက္႐ိုက္ဆက္စပ္လ်က္ ရွိေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ရလဒ္အားျဖင့္ သဘာ၀အေလ်ာက္ ျဖည့္တင္းေပးသည့္ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ပမာဏကို ယင္းဓာတ္မွအပ အျခားအာဟာရဓာတ္မ်ား ထည့္သြင္းထားရွိေသာ စိုက္ခင္းမွ စပါးအထြက္အေပၚအေျခခံ၍ ခန္႕မွန္းႏိုင္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ပံု (၂) စပါးအတြက္ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ ဓာတ္ေျမၾသဇာလိုအပ္ခ်က္ကို အဆံုးအျဖတ္ျပဳသည့္ အဆင့္မ်ား။

nitrogen-management-table

ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ ဓာတ္ေျမၾသဇာ လံုး၀ထည့္သြင္းျခင္းမျပဳသည့္ စိုက္ခင္းမွစပါးအထြက္ကို အာဟာရဓာတ္တစ္ခုစီ ခ်န္လွပ္သည့္စမ္းသပ္ကြက္ (Nutrient omission plot) နည္းလမ္းျဖင့္ အဆံုးအျဖတ္ ျပဳႏိုင္ပါသည္။ အကယ္၍ ယင္းခ်န္လွပ္သည့္ စမ္းသပ္ခ်က္အေျဖမ်ား ရရွိႏိုင္ျခင္းမရွိပါက ဇီ၀ေျမၾသဇာမ်ား ေျမသားအႏုအၾကမ္းႏွင့္ ေျမဆီလြွာစစ္ေဆးမႈမွတ္တမ္းသတင္း အခ်က္အလက္မ်ားကိုလည္းေကာင္း သို႕မဟုတ္ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ေျမၾသဇာ လံုး၀ထည့္သြင္းျခင္းမျပဳသည့္ စိုက္ကြက္မ်ားမွ ဆန္းစစ္ရရွိသည့္ အထြက္ႏႈန္းမ်ားကို လည္းေကာင္း၊ အသံုးျပဳ၍ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ေျမၾသဇာ ျဖည့္စြက္ထည့္သြင္းျခင္းမျပဳသည့္ စပါးအထြက္ကို ခန္႕မွန္းႏိုင္ပါသည္။

ဤသို႕ခန္႕မွန္းရာတြင္ တစ္ဧကလ်ွင္ အပို သို႕မဟုတ္ အလို(၁၀)တင္းျဖင့္ ညွိႏိႈင္းခ်ိန္ဆေပးျခင္းအားျဖင့္ အနီးစပ္ဆံုး မွန္ကန္မႈရွိေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ အာဟာရဓာတ္တစ္ခုခ်င္း ခ်န္လွပ္သည့္ စမ္းသပ္ကြက္မ်ား ေဖာ္ထုတ္လုပ္ေဆာင္ရန္ မလိုပါ။

အဆင့္ -၃ ။
စပါးပင္၏ အာဟာရဓာတ္လိုအပ္ခ်က္ပမာဏႏွင့္ သဘာ၀အေလ်ာက္ရရွိႏိုင္သည့္အာဟာရဓာတ္ပမာဏ(၂)ရပ္၏ကြာဟခ်က္ကိုျဖည့္စြက္ေပးျခင္း

သဘာ၀အေလ်ာက္ရရွိသည့္ အာဟာရဓာတ္မ်ားအျပင္ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ေျမၾသဇာကို ထပ္မံျဖည့္စြက္ေပးရန္ လိုအပ္ပါသည္။ သို႕မွသာ ပန္းတိုင္အထြက္ႏႈန္းကို ရရွိပါမည္။ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ေျမၾသဇာလိုအပ္ခ်က္ပမာဏ စုစုေပါင္းသည္ ပန္းတိုင္အထြက္ႏွုန္းရရွိေရးအတြက္ စပါးပင္က လိုအပ္ေသာ အာဟာရဓာတ္ပမာဏစုစုေပါင္းႏွင့္ သဘာ၀အေလ်ာက္ရရွိသည့္ အာဟာရဓာတ္ပမာဏ စုစုေပါင္းတို႕၏ ျခားနားခ်က္(ကြာဟခ်က္) ပင္ျဖစ္ပါသည္။

ဤ ျခားနားခ်က္(ကြာဟခ်က္)ကို ျပည့္မီေအာင္ ထပ္မံလိုအပ္သည့္ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ေျမၾသဇာသည္ ယင္းအာဟာရဓာတ္အေပၚ ခန္႕မွန္းအထြက္၏ တုန္႕ျပန္မႈႏွင့္ တိုက္႐ိုက္ဆက္စပ္လ်က္ရွိပါသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ပန္းတိုင္အထြက္ႏႈန္းႏွင့္ ခ်န္လွပ္ကြက္အထြက္ႏႈန္း(၂)ရပ္၏ ျခားနားခ်က္သည္ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ေျမၾသဇာပမာဏ မည္မ်ွလိုအပ္သည္ကို ေဖာ္ျပျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ ဓာတ္ေျမၾသဇာအေပၚ အထြက္ႏႈန္းတုန္႕ျပန္ခ်က္ (Yield response to fertilizer N) ႏွင့္ ယင္းဓာတ္ကို ထိေရာက္စြာ အသံုးျပဳမွဳအေပၚ အေျခခံ၍ စပါးပင္၏ လိုအပ္ခ်က္ပမာဏကို ခန္႕မွန္းႏိုင္ရန္ ေအာက္ပါ( ပံုျပဇယား-၁) ျဖင့္ ေဖာ္ျပထားပါသည္။ ေယဘူယ်သတ္မွတ္ခ်က္အရ တစ္ဧက လ်ွင္စပါးအထြက္(၁၀)တင္းတိုးလိုတိုင္း ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ေျမၾသဇာ(ပုလဲ/ယူရီးယား)(၃၇)ေပါင္ႏႈန္းစီ ထပ္မံထည့္သြင္းေပးရပါမည္။

ပံုျပဇယား (၁)
nitrogen-management-table-2.JPG


ဆက္လက္ေရးသားပါဦးမည္။

This article originally appeared in English-version at: IRRI Myanmar
Photo Reference: IRRI

Advertisements